اسطوخودوس چیست؟
اسطوخودوس در شمال آفریقا و کوههای مدیترانه، اغلب برای استخراج اسانس آن مورد پرورش قرار میگیرد. اسطوخودوس گل های کوچک خوشهای آبی یا قرمز سیر تا بنفش دارد و ارتفاعش در حدود ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر است. ( اسطوخودوس انگلیسی = لاوندا – Lavender ) گیاهی است از خانواده نعناسانان که برگ ها و قسمت سبز گیاه دارای اسانس روغنی فرار است
ترکیبات شیمیایی اسانس اسطوخودوس ، مرکب از نوعی ستن (با بوی کامفر و نعناع)، سینئول، الکل و لینالول است. مطابق تحقیقی که در سال ۲۰۱۴ انجام شد، اسانس اسطوخودوس دارای اثر مهار کننده بر روی باکتری های بیماری زای می باشد.
اسطوخودس برای درمان
- رایحه درمانی (آروماتراپی)
رایحه اسطوخودوس منجر به احساس سلامتی و آرامش در فرد شده، علاوه بر این در کاهش استرس، اضطراب و دردهای خفیف نیز نقش دارد. همچنین موجب تسکین درد کرامپ های ناشی از قاعدگی می شود
- کاهش علائم سرطان و افسردگی
انجمن ملی سرطان آمریکا اعلام کرده است که رایحه درمانی با اسطوخودوس میتواند برخی علائم مربوط به شیمی درمانی را تقلیل دهد. همچنین اسطوخودوس در درمان افسردگی نقش کمکی را ایفا میکند . البته برای اثبات نقش اسطوخودوس در درمان افسردگی و تسکین درهای شیمی درمانی نیاز به تحقیقات بیشتری وجود دارد
- درمان بی خوابی و استرس
- از دیر باز اسطوخودوس برای افرادی که از بی خوابی یا بد خوابی رنج می بردهاند تجویز میشده است. استعمال موضعی روغن اسطوخودوس برای برطرف کردن سردردها از دیگر کاربردهای این گیاه است. علاوه بر این در آلمان از مکمل آن برای درمان بیخوابی و کمک به ایجاد حس آرامش استفاده می شود
- درمان زخم دهانی
استفاده از 2 قطره روغن اسطوخودوس سه بار در روز در قسمت ضایعه می تواند زخم های دهانی را بهبود ببخشد
- کاهش درد بعد از سزارین
استشمام بوی اسطوخودوس در کنار مسکن ها ی تزریقی می تواند درد بعد از عمل جراحی سزارین را نیز کاهش دهد
- ترمیم زخم
اگر دچار سوختگی، بریدگی، خراش یا هر نوع زخم دیگری در سطح پوست شدهاید، عصارهی لاوندر میتواند فرایند ترمیم پوست را سریعتر کند. در تحقیقی که در سال ۲۰۱۶ انجام شد، محققان پی بردند که عصارهی لاوندر میتواند ترمیم بافت پوست را سرعت ببخشد.
برای استفاده از این عصاره روی زخمهای کوچک، سه تا چهار قطره از عصاره را با چند قطره روغن نارگیل ترکیب کنید. این ترکیب را با پنبه روی محل مورد نظر استفاده کنید. اگر زخم شما قبلا ترمیم پیدا کرده، این ترکیب میتواند جای زخم را از بین ببرد و کمرنگتر کند.
- دافع حشرات
عصارهی لاوندر هم میتواند حشرات را دور کند و هم جای نیش حشرات را تسکین دهد و خارش آن را کمتر کند. بسیاری از محصولات دورکنندهی حشرات از عصارهی لاوندر در تهیهی آنها استفاده شده است. هم اسپریهای حاوی عصارهی لاوندر و هم شمعهای عطری با عطر لاوندر میتوانند حشرات را از شما دور نگه دارند. برای درست کردن اسپری میتوانید ۲۵۰ میلیلیتر آب را با ۴ قطره عصارهی اسطوخودوس ترکیب کنید. آن را در بطری اسپری بریزید و تکان دهید. چون یک ترکیب کاملا طبیعی است، میتوانید آن را قبل از بیرون رفتن و حضور در طبیعت، روی بدن و لباس خود اسپری کنید.
جای نیش حشرات قرمز میشود و باعث ایجاد خارش و حتی درد میشود و حتی گاهی اوقات ممکن است عفونت کند. عصارهی لاوندر با از بین بردن باکتریها و کاهش التهاب، جای نیش حشرات را زودتر ترمیم میکند و به شکل طبیعی، درد را کاهش میدهد. برای درمان جای نیش حشرات با عصارهی اسطوخودوس، یک تا دو قطره از آن را با یک روغن حامل مثلا روغن نارگیل ترکیب کنید. این ترکیب را دو بار در روز روی جای نیش و گزیدگی بگذارید. اگر سوزش هم دارید میتوانید از عصارهی نعناع فلفلی بهعنوان بیحسکننده استفاده کنید
- کاهش اضطراب
اگرچه تا به امروز آزمایشهای بالینی گستردهای دربارهی تأثیرات عصارهی اسطوخودوس در افراد مبتلا به اضطراب انجام نشده است، تعدادی از مطالعات نشان میدهند که این عصاره میتواند بهعنوان داروی ضداضطراب اثربخشی داشته باشد. در بعضی از این مطالعات که با تعیین گروههای هدف انجام شدند، اثربخشی عصارهی اسطوخودوس در کاهش اضطراب بررسی شد. برای نمونه، در سال ۲۰۰۵، دویست نفر از افرادی که در کلینیکهای دندانپزشکی منتظر طی شدن مراحل درمانی بودند تحت مطالعه قرار گرفتند. در این مطالعه مشخص شد استنشاق رایحهی اسطوخودوس اضطراب این افراد را کاهش میدهد و باعث میشود که آنها روحیهی بهتری داشته باشند.
همچنین در سال ۲۰۱۲، تعدادی از زنان که دوران پس از زایمان پرخطری را سپری میکردند تحت مطالعه قرار گرفتند. در این مطالعه مشخص شد رایحهدرمانی با استفاده از این عصاره اسطوخودوس میتواند به کاهش اضطراب در این افراد کمک کند.
در یک پژوهش دیگر، ۲۸ نفر از زنانی که در ۱۸ ماه گذشته زایمان کرده بودند مطالعه شدند. پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که رایحهدرمانی به مدت چهار هفته و هر هفته دو جلسهی ۱۵ دقیقهای، علاوه بر اضطراب و تشویش، استرس را هم کاهش میدهد.
همچنین بعضی شواهد نشان میدهند مصرف خوراکی عصارهی اسطوخودوس هم در کاهش اضطراب مؤثر است. در سال ۲۰۱۲، پژوهشگران ۱۵ آزمایش بالینی انجامشده را بررسی کردند. با تجزیه و تحلیل نتایج مشخص شد مصرف مکملهای حاوی عصارهی لاوندر میتواند تأثیرات مثبتی در درمان اضطراب و استرس داشته باشد. در این آزمایشات بالینی، بیمارانی که به دلیل ابتلا به استرس یا اضطراب تحت درمان بودند گروه هدف را تشکیل میدادند. بررسی پژوهشهایی که در سالهای اخیر انجام شدهاند نشان میدهد بیماران مبتلا به اضطراب متوسط تا شدید میتوانند از فواید این عصاره بهرهمند شوند.
- درمان بیخوابی
بعضی از مطالعات نشان میدهند عصارهی اسطوخودوس میتواند به درمان بیخوابی و بهبود کیفیت خواب کمک کند. مطالعهای در سال ۲۰۱۵ نشان داد ترکیب راهکارهای مؤثر در بهداشت خواب و رایحهدرمانی با عصارهی لاوندر باعث میشود دانشجویان خواب شبانهی بهتری داشته باشند در حالی که انجام راهکارهای مؤثر در بهداشت خواب به تنهایی نمیتواند به این اندازه تأثیرگذار باشد. ۷۹ نفر از دانشجویانی که بنا بر گزارش خودشان با اختلالات خواب مواجه بودند در این مطالعه شرکت کردند. همچنین در این مطالعه مشخص شد که استنشاق عصارهی اسطوخودوس قبل از خواب باعث میشود این افراد در طول روز هم انرژی و نشاط بیشتری داشته باشند.
در سال ۲۰۱۸، سی نفر از افرادی که در خانهی سالمندان زندگی میکردند تحت مطالعه قرار گرفتند. در این پژوهش مشخص شد رایحهدرمانی با عصارهی لاوندر نه تنها باعث میشود سالمندان شروع خواب بهتر و سریعتری داشته باشند، بلکه به بهبود کیفیت و مدت زمان خواب در آنها هم کمک میکند.
- ضدالتهاب
التهابات دردناک را میتوانید با عصارهی اسطوخودوس تسکین دهید. تأثیرات مسکن و بیحسکنندهی این عصاره میتواند التهاب را کاهش دهد. برای استفاده از این عصاره به منظور کاهش التهاب، یک تا سه قطره از آن را با دو قاشق روغن نارگیل ترکیب کنید. از این ترکیب میتوانید تا سه بار در روز استفاده کنید. اگر دچار آفتابسوختگی شدهاید، اسپریهای عصارهی لاوندر میتواند برای درمان آن مفید باشد. یک چهارم فنجان ژل آلوئهورا را با ۲ قاشق آب مقطر و ۱۰ تا ۱۲ قطره عصارهی لاوندر و روغن جوجوبا ترکیب کنید. آن را در یک بطری اسپری بریزید و تکان دهید و روی ناحیهی آفتابسوخته اسپری کنید. از این اسپری دو تا سه بار در روز استفاده کنید تا آفتابسوختگی درمان شود.
اسطوخودوس برای مو
۱- کمک به رشد مو
با مطالعاتی که در سال ۲۰۱۶ بر روی تاثیر روغن اسطوخودوس بر روی موشها انجام گرفته است، نتایج نشان دهنده تاثیر روغن اسطوخودوس بر رشد بیشتر موها می باشد و همچنین این روغن باعث افزایش ضخامت موها و رشد سریع تر از حالت طبیعی می شود و زمانی که این روغن بر پوست سر برسد، باعث درمان طاسی با الگوی زنانه یا آلوپسی می باشد و افراد میتوانند به راحتی از از این روغن برای موهای خود استفاده کنند.
۲- خاصیت ضد میکروبی دارد.
با توجه به بررسی های انجام گرفته، اسطوخودوس تأثیر بسزایی در جلوگیری از رشد باکتری و قارچ ها دارد و زمانی که از این روغن بر روی پوست سر استفاده شود، از خارش پوست سر جلوگیری کرده و منجر به جلوگیری از عفونت و شوره سر می شود.
۳- از بین بردن شپش سر
با توجه به مطالعات انجام گرفته، استفاده از روغن اسطوخودوس به همراه روغن های دیگر مانند روغن درخت چای، تاثیر بسزایی بر از بین بردن شپش دارد، در واقع استفاده ترکیبی این روغن با روغن های دیگر باعث تأثیر آن در رفع شپش می شود، اما برای دریافت نتایج مثبت تنها به استفاده از روغن ها اکتفا نشود.
۴- باعث کاهش التهابات پوست سر می شود.
استفاده از روغن اسطوخودوس تأثیر بسزایی در کاهش التهابات پوستی و سوختگی آن دارد و میتوان با استفاده از این روغن، خشکی پوست سر و التهابات آن را به صورت قابل ملاحظه ای کاهش داد، در واقع این روغن به صورت موضعی مورد استفاده قرار می گیرد و نتایج موفقیتآمیزی به همراه داشته است.
۵- خاصیت آرام بخشی دارد.
یکی از دلایل ریزش موها، استرس می باشد و با مصرف اسطوخودوس به دلیل رایحه فوق العاده ای که دارد، می توان سیستم عصبی را آرام کرد و تاثیر بسزایی در کاهش ریزش مو و افزایش تراکم آنها داشت.
۶- باعث تغذیه موها می شود.
روغن اسطوخودوس تاثیر بسزایی در رطوبت رسانی به موها دارد و باعث افزایش نرمی و صافی مو ها می شود، بنابراین چنان چه خواهان تغذیه جدی موها هستید، از ترکیب روغن اسطوخودوس و روغن آرگان استفاده کنید، همچنین این ترکیب تاثیر بسزایی در بوی خوش موها دارد.
۷- افزایش درخشندگی مو
استفاده از روغن اسطوخودوس تاثیر بسزایی بر درخشندگی بیشتر موها دارد، بدین منظور از ماسک موی روغن اسطوخودوس استفاده کنید، زیرا باعث رطوبت بخشی به موها و پوست سر می شود و تاثیر بسزایی در جلوگیری از شکستگی مو و تقویت و تغذیه آنها دارد، برای تهیه این ماسک کافیست، روغن اسطوخودوس را با روغنی مانند روغن نارگیل ترکیب کنید و به آرامی بر روی تارهای مو و پوست سر مالش دهید و اجازه دهید به مدت یک ساعت بر روی پوست سر بماند، سپس آن را با شامپوی ملایم شستشو دهید.
۸- حالت دهنده مو
از اسطوخودوس می توان به عنوان حالت دهنده مو نیز استفاده کرد و برای این منظور یک چهارم فنجان اسطو خودوس را در دو فنجان آب جوشانده و چند قطره روغن اسطوخودوس به آن اضافه کنید، تا باعث جلوگیری از شکنندگی موها شود، این ترکیب را بر روی پوست سر بریزید و اجازه دهید به مدت ۱۵ دقیقه بر روی آن بماند، سپس موها را شستشو دهید، این کار باعث خشک شدن موها و شفاف سازی آنها نیز می شود.
۹- از بین بردن گره های مو
چنان چه موهای شما زیاد به هم گره میخورد، میتواند از جوشانده اسطوخودوس استفاده کنید، بدین منظور، اسطو خودوس را درآب جوش بریزید، اجازه دهید به مدت یک شب تا صبح بماند، سپس این محلول را صاف کرده و در یک بطری اسپری بریزید و نصف قاشق چای خوری روغن ویتامین ای، نصف قاشق چای خوری روغن جوجوبا، حدود۳۰ قطره روغن اسطوخودوس را به این محلول اضافه کنید و با اسپری کردن این محلول بر روی موها، در هنگام شانه زدن، گره موهایتان باز خواهد شد.
اسطوخودوس برای پوست
- روشن کردن پوست
عصارهی لاوندر با کاهش التهاب میتواند پوست را روشنتر کند. این عصاره میتواند با کاهش تغییر رنگ صورت، حلقههای تیرهی روی پوست را از بین ببرد. عصارهی اسطوخودوس قرمزی و لک صورت را کاهش میدهد. اگر پوست شما دچار لکهای ناشی از هایپرپیگمنتیشن شده باشد، از این عصاره برای درمان آن میتوانید بهرهمند شوید.
- بهبود آکنه
عصارهی لاوندر میتواند باکتریهای پوست را از بین ببرد و از این طریق در کاهش آکنه و جوش صورت مفید است. این عصاره منافذ پوست را از هر آلودگی خالی میکند و وقتی آن را به شکل موضعی روی پوست استفاده کنید، التهاب را کاهش میدهد. برای اینکه از این عصاره برای آکنه استفاده کنید، آن را با مقداری روغن نارگیل یا روغنهای حامل دیگر ترکیب کنید و بعد از شستن صورت روی پوست استفاده کنید.
با عصارهی لاوندر میتوانید یک تونر خوب برای پوست تهیه کنید. برای این منظور چند قطره از عصارهی لاوندر را در یک قاشق غذاخوری عصارهی فندق افسونگر بریزید. مقداری پنبه را در این ترکیب بخیسانید و بهآرامی آن را روی پوست ماساژ دهید. برای از بین بردن جوشهای سمج، میتوانید از روغن آرگان و عصارهی لاوندر استفاده کنید. یک قطره عصارهی لاوندر را با یک قطره روغن آرگان ترکیب کنید و دو بار در روز آن را مستقیما روی جوش بگذارید.
- کاهش چین و چروک پوست
رادیکالهای آزاد مسؤول اصلی ایجاد چینوچروک و خطوط باریک روی پوست صورت هستند. عصارهی لاوندر سرشار از آنتیاکسیدان است و از پوست در برابر رادیکالهای آزاد محافظت میکند. برای اینکه از عصارهی اسطوخودوس به منظور کاهش چین و چروک استفاده کنید، چند قطره از آن را با روغن نارگیل ترکیب کنید. از این ترکیب میتوانید یک یا دو بار در روز بهعنوان مرطوبکننده استفاده کنید.
کاربرد اسطوخودوس
ار اسطوخودس در صنعت آرایشی بهداشتی ازجمله عطر اسانس ,اود , شامپو کرم ,لوسیون ,نمک دریایی ,کوکتل پدیکور , ودرصنایع غذایی و غیره کاربرد دارند ازجمله :
- استفاده در صنعت عطر
رایحه گیاه لاوندر بسیار با طراوت است که در صنعت عطر سازی کاربرد زیادی دارد. از اسانس لاوندر یک عطر ملایم و نرم به دست خواهد آمد.
- استفاده در زیبایی:
اسانس لاوندر در زیبایی کاربرد زیادی دارد از آن ماسک صورت تهیه خواهد شد که شفافیت را به پوست هدیه می دهد این ماسک با مخلوط کردن کمی عسل و چند قطره اسانس اسطوخودوس بدست خواهد آمد. همچنین حمام کردن با این اسانس آرامش را به بدن تزریق می کنید و آرام بخش و آرام کننده است. از این اسانس برای لطافت و تقویت موهای ضعیف و شکننده نیز استفاده می شود.
- استفاده در آشپزی و نوشیدنی
اسانس لاوندر در پخت غذا، درست کردن بیسکویت و کیک مورد استفاده قرار می گیرد. این اسانس به عنوان پایه بسیاری از نوشیدنی ها استفاده می شود. همچنین در بخش غذایی سس و سالاد خوشمزه ای با اسطوخودوس درست می شود.
- اسانس
اسطوخودوس یا لاوندر یکی از پرفروش ترین اسانس های موجود با خواص آرامش اعصاب و تسکین درد است که کاربردهای فراوانی در صنایع غذایی، آرایش و بهداشتی دارد. خواص بیشمار گیاه لاوندر آن را در ردیف گیاهان خوشبو و محبوب قرار داده است. اسانس اسطوخودوس در کشور آلمان و فرانسه با کیفیت عالی تولید می شود.
عوارض جانبی عصارهی لاوندر
سیاری از افراد فکر میکنند استفاده از عصارههای گیاهی، هیچ عوارض جانبی ندارد. اما این طور نیست و عصارههای گیاهی هم مثل داروها میتوانند عوارض جانبی متعددی ایجاد کنند. البته عوارض آنها به شدت داروهای شیمیایی نیست ولی باز هم باید قبل از استفاده حتما تست شوند و در استفاده از آنها زیادهروی نشود.
در بعضی افراد عصارهی لاوندر میتواند باعث تحریک پوست یا واکنش آلرژیک بشود. اگر بعد از اینکه عصارهی اسطوخودوس را به هر شکلی استفاده کردید، به حالت تهوع، استفراغ یا سردرد دچار شدید، باید مصرف آن را قطع کنید.
مصرف خوراکی عصارهی اسطوخودوس میتواند مسمومیت ایجاد کند و به همین دلیل نباید این عصاره به شکل خوراکی مصرف شود. البته با تجویز پزشک متخصص و با رعایت میزان مصرف تجویز شده، مصرف خوراکی عصارهی اسطوخودوس مانعی ندارد.
طی مطالعات تحقیقاتی دانشمندان
بسیاری از طرفداران عصارههای گیاهی توصیه میکنند که برای کاهش علائم آلرژی، از ترکیب عصارههای لاوندر، نعناع و لیمو استفاده کنید. این افراد ادعا میکنند که اسطوخودوس یک آنتیهیستامین طبیعی است. مطالعهای در سال ۱۹۹۹ نشان داد که عصارهی اسطوخودوس واکنشهای آلرژیک از نوع فوری را در موشها مهار میکند.
سوالات متداول
آیا اضافه کردن عصارهی لاوندر به ریمل باعث رشد سریعتر مژهها میشود؟
بعضی افراد ادعا میکنند که اضافه کردن عصارهی اسطوخودوس به ریمل کمک میکند مژهها سریعتر رشد کنند و ضخیمتر بشوند. اما شواهد و مدارک علمی برای اثبات این ادعا وجود ندارد.
آیا عصارهی اسطوخودوس طاسی را درمان میکند؟
بعضی از مطالعات نشان دادهاند عصارهی اسطوخودوس نه تنها میتواند از ریزش مو جلوگیری کند، بلکه باعث رشد مجدد مو هم میشود. مطالعهای که در سال ۲۰۱۶ روی موشها انجام شد نشان داد استفادهی موضعی از عصارهی اسطوخودوس باعث تقویت رشد مو میشود. در مطالعهای قدیمیتر که در سال ۱۹۹۸ انجام شد، افراد مبتلا به طاسی موضعی مورد مطالعه قرار گرفتند. در این مطالعه مشخص شد استفادهی موضعی از ترکیب گیاهی حاوی عصارهی اسطوخودوس، آویشن، رزماری و روغن درخت سرو باعث بهبود رشد مو میشود.
نکتهی پایانی
اگرچه اسطوخودوس میتواند به کاهش اضطرابهای خفیف کمک کند اما نباید از دو نکته غافل شد؛ یکی اینکه اضطراب انواع و درجاتی دارد که هر کدام به درمان خاصی نیاز دارند و دیگر اینکه استفاده از این عصاره جایگزین مراجعه به متخصصین و روشهای درمانی آنها نیست. اگر علائمی از اضطراب مانند نگرانی دائمی، خستگی، بیخوابی یا تپش قلب را تجربه میکنید، به جای خود درمانی با استفاده از عصارهی لاوندر، به پزشک متخصص سلامت روان مراجعه کنید.
