دی سدیم

دی سدیم فسفات چیست؟

این ماده شیمیایی که با نام های DSP و دی سدیم هیدروژن فسفات نیز شناخته می شود، جامد متبلور سفید رنگی است که جاذب رطوبت بوده و به دو صورت خشک و آبدار (دو آبه) برای کاربردهای مختلفی نظیر بافر در صنایع و آزمایشگاه ها، لایه بردار در صنایع آرایشی و بهداشتی و همچنین به عنوان نگهدارنده در صنایع غذایی استفاده می شود. در ادامه این محصول پرکاربرد را معرفی و کاربردهای آن را بررسی خواهیم کرد.

کاربرد در صنایع آرایشی بهداشتی

فسفات ها در محصولات آرایشی نیز کاربرد دارد به نحوی که نوع تری آن به عنوان بافر و دی آن به عنوان عامل ضد خوردگی استفاده می شود. دی سدیم فسفات در محصولات مراقبت از پوست نیز کاربرد دارد که با توجه به نگرانی هایی که در استفاده از این محصول است می تواند آسیب عضلانی و مسمومیت پوستی در صورت استفاده بیش از اندازه ایجاد سازد.

این ماده درمواد آرایشی می باشد و حضور دی سدیم فسفات آسیبی به پوست ایجاد نمی کند. این ماده با توجه به آنکه از خواص بازدارندگی، عامل کیلیت و ماده ای معطر می باشد، استفاده می گردد. از فسفات ها به طور کلی در مواد آرایشی و بهداشتی همانند دهانشویه،پاک کننده، ادکلن، شامپو، نرم کننده و رنگ مو و پوست استفاده می گردد.

این ماده به طور عمومی در اکثر مواد آرایشی استفاده می شود. دی سدیم فسفات در خمیر دندان به لحاظ جلوگیری از سختی آب و در دهان شویه یک عامل بافری در حفظ PH و اسیدیته کاربرد دارد.

کاربردهای دی سدیم فسفات

مهم ز کاربردهای دیگر این ماده به استفاده در تصفیه آب و خاموش کردن آتش می توان نام برد. از دیگر کاربردهای آن می توان به استفاده در لعاب شیشه، لعاب کاری، نساجی، دباغی، شوینده و بافر اشاره کرد. این ماده در تولید لاستیک و چاپ عکس نیز استفاده می گردد. دی سدیم فسفات همچنین کاربرد در غلظت سرم کلسیم مواد دارویی، عامل بافری در تعادل اسید و باز و همچنین دفع انگل و دارو ضد کرم می باشد.کاربرد این ترکیب در صنایع غذایی است. این ترکیب به دلیل خواص بسیاری که دارد می تواند نقش های مختلفی در صنایع غذایی داشته باشد. می تواند به عنوان امولسیفایر، نگهدارنده، طعم دهنده و کنترل pH عمل کند. در ادامه به توضیح هریک خواهیم پرداخت. این ماده مانندتری سدیم فسفات به عنوان یک افزودنی غذایی ماده ای ایمن در نظر گرفته می شود.

• امولسیفایر 

ماده ای شیمیایی است که به اتصال چربی و آب با یکدیگر کمک می کند. چرا که چربی ها بدون وجود امولسیفایر نمی توانند به آب و بسیاری از دیگر مواد شیمیایی متصل شوند. دی سدیم هیدروژن فسفات یک امولسیون کننده مفید برای محصولات لبنی و سایر مواد غذایی است. پنیر، خامه زده شده، شیر و سایر محصولات لبنی به دلیل وجود فسفات سدیم از بافت و قوام منحصر به فردی برخوردار هستند.

• نگهدارنده

سدیم و فسفر می توانند به ماندگاری مواد غذایی کمک کنند. برخی از اولین نمونه های نگهداری و پخت و پز غذا نمک استفاده شده است. این ترکیب همچنین در تهیه کنسرو غذا مفید است، زیرا از زنگ زدگی فلز جلوگیری می کند.

• طعم دهنده

غذاهای فرآوری شده اغلب دارای مواد افزودنی هستند که باعث افزایش طعم و مزه آنها می شود. بسیاری از غذاها دارای مواد افزودنی حاوی سدیم هستند تا طعم خود را تقویت کنند.

• کنترل pH
  سطح pH یک ماده غذایی (یا میزان اسیدیته) می تواند بر ارزش غذایی، رنگ و سایر خصوصیات آن تأثیر بگذارد. کنسرو کردن یا استفاده از شیشه می تواند سطح pH غذاها را تغییر دهد. این ماده می تواند به کنترل سطح pH مواد غذایی در تمام مراحل تولید کمک کند.

از غذاهای رایج حاوی این ماده می توان به خامه زده شده، پنیر، بستنی، شیر، ماست، غذاهای دریایی، گوشت، ماکارونی، جوش شیرین و پودر ژلاتین اشاره کرد.

خطرات 

این ماده جز مواد افزودنی غذایی است و سازمان غذا و دارو آن را ترکیبی امن و غیر سمی برای انسان معرفی کرده است. سازمان FDA اعلام کرده که ترکیبات فسفاته سابقه ای طولانی در مواد غذایی دارند و برای انسان ها بسیار ایمن هستند. افرادی که به ترکیبات از این دست آلرژی دارند از خوردن غذاهای حاوی این ترکیبات باید خودداری کنند.

نکات ایمنی در هنگام کار(MSDS):

پیش از کار با این ماده برگه اطلاعات ایمنی را مطالعه کنید.

• این ترکیب در تماس با پوست خورنده بوده و موجب قرمزی و التهاب می شود. در صورت تماس با پوست، محل تماس را ابتدا با آب و سپس با آب و صابون بشویید.
• در صورت استنشاق ممکن است تنفس را مختل کند و یا احساس گیجی و مسمومیت می کند. بنابراین در صورت استنشاق، از محیط خارج شده و از هوای تازه تنفس کنید.
• در صورت بلعیدن عوارض گوارشی مانند حالت تهوع، شکم درد، استفراغ ایجاد می شود. باید دهان را با آب بشویید و به پزشک مراجعه کنید.
• در صورت تماس با چشم، سوزش، قرمزی و التهاب ایجاد می شود. در این صورت چشم را به مدت 10 دقیقه با آب بشویید و در صورت ادامه داشتن علائم به پزشک مراجعه کنید.

با رعایت نکات ایمنی، خطرات ناشی از کار با این ماده را کنترل کنید.

روش تولید دی سدیم فسفات

در نتیجه واکنش  این دو ترکیب دی سدیم هیدروژن فسفات و آب تولید می شود. این روش یک روش سبز برای تولید این ماده است زیرا در نتیجه آن محصول جانبی تولید شده آب است.

H₃PO₄ + 2NaOH → HNa₂PO₄ + 2H₂O

از نظر صنعتی، در یک فرآیند دو مرحله ای می توان آن را تولید کرد. در مرحله اول، ابتدا دی کلسیم فسفات با سولفات سدیم واکنش داده و رسوبی از سولفات کلسیم تولید می شود:

CaHPO₄ + NaHSO₄ → NaH₂PO₄ + CaSO₄

در مرحله دوم، محلول مونو سدیم فسفات حاصل را خنثی می کنند تا دی سدیم فسفات تولید شود.

NaH₂PO₄ + NaOH → HNa₂PO₄ + H₂O

واکنش با آب

در نتیجه واکنش این ترکیب با آب، یون هیدروکسید در آب آزاد شده و محلول قلیایی تولید می شود. معادله واکنش آن به صورت زیر است:

^–HPO₄^2- + H₂O ↔ H₂­PO^–₄ + OH

سازمان غذا دارو fda آمریکا

این ماده به وسیله سازمان غذا و دارو آمریکا ماده ای امن در تولید محصولات غذایی می باشد. اما مصرف مواد غذایی حاوی فسفات در بیماران کلیوی می تواند مضر بوده و باعث کلسیفیکاسیون شود.

جمع بندی

دی سدیم فسفات یک ترکیب معدنی با فرمول شیمیایی Na₂HPO₄ است که به صورت خشک و آبدار وجود دارد. این ماده در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد. از آنجایی که این ماده و تمام پودرهای حاوی آن محلول در آب هستند، می توان آن را جاذب رطوبت در نظر گرفت. تقریبا ماده ای خطرناک به حساب می آید و حتما باید نکات ایمنی را پیش از کار با آن رعایت کرد.

سوالات متداول

آیا بله دی سدیم فسفات ایمن است؟

این ماده به عنوان یک افزودنی غذایی ماده ای ایمن در نظر گرفته می شود. ترکیبات فسفات حاوی عنصر فسفر هستند، این عنصر باعث افزایش ارزش مواد مغذی در غذاها می شود.

آیا دی سدیم فسفات برای سلامتی مضر است؟

اگرچه این ماده، ترکیبی ایمن در نظر گرفته می شود اما می تواند باعث بروز مشکلاتی مانند آسیب به کلیه ها و بیماری قلبی و مشکلات تیروئیدی می شود.

دی سدیم فسفات را از کجا تهیه کنیم؟

فروشگاه آنلاین شیمی استور اقدام به فروش این محصول با کیفیت عالی و قیمت مناسب کرده است. می توانید برای خرید این ماده با کارشناسان ما در واحد فروش تماس بگیرید.

نام دیگر دی سدیم فسفات چیست؟

نام دیگر این ماده دی سدیم هیدروژن فسفات است.

چرا از دی سدیم فسفات در دهانشویه ها استفاده می کنند؟

این ماده در محصولات دهانشویه به عنوان یک عامل بافر عمل می کند و به حفظ Ph یا اسیدیته کمک می کند.