شی باتر

شی باتر چیست؟

موارد استفاده شی باتر

شی باتر قرن‌هاست که به عنوان یک ماده آرایشی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این که نام این روغن در ایران تنها چند سال است که به گوش رسیده است اما بومیان آفریقا از خواص آن قرن‌هاست استفاده می‌کنند. دلیل این موضوع، غلظت بالای ویتامین‌ها و اسیدهای چرب موجود در آن است. موادی که در ترکیبات شی باتر به کار رفته‌اند باعث شده تا این روغن یک محصول عالی برای پوست و مو باشد. بیشترین استفاده از شی باتر در روغن تراپی پوست و مو است.

خواص شی باتر از کجا ناشی می‌شوند؟

فواید شی باتر از ترکیبات شیمیایی آن حاصل می‌شوند. این ترکیبات عبارت‌اند از:

• اسیدهای چرب لینولئیک، پالمیتیک، استئاریک و اولئیک. این اسیدهای چرب مواد مؤثره‌ای هستند که به تعادل چربی روی پوست کمک می‌کنند.
• ویتامین‌های A، E و F که آنتی‌اکسیدان هستند و باعث بهبود گردش خون و رشد سالم سلول‌های پوستی می‌شوند.
• تری‌گلیسریدها که ضمن رساندن مواد مغذی به پوست، باعث نرمی و لطافت آن می‌شوند.
• ستیل‌استرها که همان بخش مومی‌شکل شی‌باتر هستند و پوست را نرم و رطوبت آن را حفظ می‌کنند.

مقدار و نوع مواد تشکیل‌دهنده میوه‌های درخت شی با توجه به محل برداشت آن‌ها متفاوت است. همچنین ممکن است در محصولات مختلف، شی‌باتر با چند ماده مفید دیگر از جمله روغن درخت چای  یا روغن اسطوخودوس ترکیب شود.

فواید شی باتر برای مو

• شوره سر 

کی از بهترین روشهای درمان شوره سر، بازگرداندن رطوبت به پوست خشک سر است. پوست خشک سر به علت تحریکات ایجاد شده، شوره می‌زند. در سال 2018 یک منبع معتبر درباره شی باتر اعلام کرد که اگر شی باتر با سایر مرطوب کننده‌های مناسب در پوست سر استفاده شود، پوسته شوره سر کاهش می‌یابد. با این حال هنوز اثرات استفاده انفرادی از این روغن در درمان شوره سر به اثبات نرسیده است.

•  شکستگی مو 

از آن جایی که شی باتر یک رطوبت رسان فوق العاده است، مانع از شکستگی موها می‌شود. این روغن مقاومت قابل توجهی در برابر شکستگی موها ایجاد می‌کند.

• شی باتر، نرم کننده و حالت دهنده مو 

خواص مرطوب کنندگی و مغذی شی باتر، منحصر به پوست نیست و می‌توانید از آن برای موهای خود نیز استفاده کنید.کره شی باتر، با قدرت مرطوب کنندگی بسیار بالای خود می‌تواند ساختار کوتیکول مو را بازسازی کند.کره شی، در رفع خشکی و وز مو، کاهش شکنندگی و ترمیم تار موها عملکرد بسیار خوبی دارد.

• آبرسانی موها

گفتیم که شی باتر پوست شما را آبرسانی می‌کند. همین کار را نیز می‌تواند برای موهای شما انجام دهد؛ بنابراین اگر در موهایتان احساس خشکی و کدر شدن می‌کنید، یک نرم کننده مو حاوی شی باتر را امتحان کنید.

• ترمیم موهای آسیب دیده

با توجه به محتوای ویتامین موجود در آن، شی باتر می‌تواند به تقویت و بازیابی موهای مستعد شکنندگی و موهای آسیب‌دیده کمک کند.

• کاهش التهابات پوست سر

به همان میزان که شی باتر برای التهابات پوست صورت کارگشاست، التهاب پوست سر را نیز کاهش می‌دهد.

• کاهش وز مو

قبلاً گفتیم که یکی از فواید شی باتر آبرسانی به موهاست. موهای مرطوب در وهله اول کمتر وز می‌شوند. همچنین اسیدهای چرب شی باتر نیز برای کنترل وزی و صاف‌شدن موها بسیار مناسب هستند.

• حفاظت از موهای رنگ شده

اشعه فرانفش می‌تواند رنگ مو را محو کند؛ بنابراین مقدار کمی SPF از شی باتر می‌تواند به درخشندگی و شادابی رنگ موی شما کمک کند. علاوه بر این، قرار گرفتن بیش از حد در معرض آفتاب می‌تواند رطوبت مو را از بین ببرد؛ بنابراین با کمک شی باتر، محافظت در برابر اشعه ماورای بنفش چند برابر می‌شود.

فواید شی باتر برای پوست

•  شی‌باتر برای انواع پوست‌

شی‌باتر محصول یک آجیل درختی است؛ اما برخلاف بیشتر محصولات مشتق از آجیل‌های درختی، حاوی مقادیر بسیار کمی از پروتئین‌های آلرژی‌زا است. در حقیقت، شواهد مستند پزشکی، حساسیت به شی‌باتر از طریق کاربرد موضعی آن را تأیید نمی‌کند.

شی‌باتر هیچ‌گونه ماده تحریک‌کننده شیمیایی ندارد و تقریباً برای هر نوع پوستی مناسب است. شی‌باتر ماده‌ای طبیعی است که باعث درخشش پوست می‌شود. این ماده موجب آبرسانی پوست نیز می‌گردد و آن را مرطوب نگه می‌دارد.

•  پوست  چرب 

این کره گیاهی حاوی مقادیر زیادی اسید لینولئیک و اسید اولئیک است. این دو اسید یکدیگر را متعادل می‌کنند. این یعنی شی‌باتر پس از استفاده به‌راحتی توسط پوست جذب می‌شود و آن را چرب نمی‌کند.

یک‌پارچگی و حالت نیمه‌جامد شی باتر باعث می‌شود در دمای اتاق ذوب شده و به‌راحتی جذب پوست شود.

• مرطوب کننده 

شی‌باتر معمولاً به‌ خاطر ویژگی‌های مرطوب کنندگی‌اش استفاده می‌شود. این ویژگی‌ها به اسیدهای چرب، یعنی اسید لینولئیک، اسید اولئیک، اسید استئاریک و اسید پالمیتیک مربوط می‌شوند.

هنگامی که از شی‌باتر به‌صورت موضعی استفاده می‌کنید، ترکیبات روغنی آن به‌سرعت جذب پوست می‌شوند. این ترکیبات همانند یک عامل «چرب‌کننده مجدد» عمل می‌کنند و با بازیابی لیپیدها، باعث ایجاد رطوبت می‌شوند.

این ویژگی شی‌باتر بین پوست و محیط بیرون سدی می‌سازد که رطوبت را در خود حفظ می‌کند و احتمال خشک شدن پوست را کاهش می‌دهد. خاصیت مرطوب کنندگی این ماده تا چندین ساعت ادامه دارد و این برخلاف سایر مرطوب کننده هایی است که بعد از ۱ ساعت یا کمتر اثرشان از بین می‌رود.

می‌توانید برای درمان ترک پا  ، خشکی کوتیکول‌ ناخن‌ها و لکه‌های خشک و زبر پوست از شی باتر استفاده کنید. همچنین می‌توانید از این ماده برای مرطوب کردن پوست در ماه‌های سرد سال نیز استفاده کنید.

•  شی‌باتر آنتی اکسیدان

شی‌باتر مقادیر قابل توجهی ویتامین A و E دارد. این ویتامین‌ها فعالیت‌های آنتی‌اکسیدانی را تقویت می‌کنند. آنتی‌اکسیدان‌ها جزء عوامل مهم ضد پیری محسوب می‌شوند و از سلول‌های پوست در برابر رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کنند. رادیکال‌های آزاد عامل اصلی پیری زودرس پوست و کدر شدن آن هستند.

•  اختلالات پوستی 

ویژگی‌ ضد التهابی شی‌باتر به تسکین پوست و بهبود خارش آن کمک می‌کند. این ویژگی به‌خصوص برای بهبود اختلالات پوستی التهابی همچون اگزما، درماتیت (التهاب پوست) و پسوریازیس مفید است.

شی‌باتر جذب سریعی دارد و به همین دلیل می‌تواند التهابات پوستی را به‌سرعت تسکین دهد. برخی تحقیقات نشان می‌دهند شی باتر به اندازه کرم‌های دارویی قوی در درمان اگزما موثر است.

• شی باتر ضد باکتری

یک تحقیق  در سال 2012 نشان داد دوزهای خوراکی عصاره پوست درخت شی باعث کاهش فعالیت ضد میکروبی در حیوانات می‌شود (که نشان دهنده کاهش باکتری‌ها است). اگرچه هنوز تحقیقات بیشتری لازم است، اما این شواهد می‌توانند خواص احتمالی ضد باکتریایی شی‌باتر روی انسان‌ها را نیز ثابت کنند.

نظریه‌ای وجود دارد که بیان می‌کند استفاده موضعی از عصاره شی‌باتر ممکن است میزان باکتری‌های مولد آکنه را در پوست کاهش ‌داده و از این طریق به درمان جوش صورت  کمک کند.

• شی‌باتر ضد قارچ 

محصولات درخت شی به عنوان مواد مؤثره قدرتمند، برای مقابله با عفونت‌های پوستی ناشی از قارچ‌ها به کار می‌روند.

شی‌باتر ممکن است هر نوع عفونت قارچی را درمان نکند، اما اسپور یا هاگ قارچ‌هایی که باعث بروز عفونت‌ کرم حلقوی (نوعی عفونت قارچی شایع که پوست و ناخن را درگیر می‌کند) و بیماری پای ورزشکاران یا قارچ پا (نوعی عفونت قارچی که معمولا از میان انگشتان پا شروع می‌شود) می‌شوند را از بین می‌برد.

•  پیشگیری از بروز جوش

شی باتر غنی از انواع مختلف اسیدهای چرب است. این ترکیب منحصر‌به‌فرد به پاکسازی پوست از چربی‌های اضافی کمک می‌کند. شی‌باتر به‌طور هم‌زمان پوست را مرطوب می‌کند و رطوبت را در لایه‌ بیرونی پوست (اپیدرم) حفظ می‌کند؛ بنابراین، با مصرف آن احساس نمی‌کنید که پوست‌تان خشک شده است.

نتیجه این ویژگی شی باتر، بازگرداندن تعادل طبیعی چربی‌های پوست خواهد بود. این ویژگی باعث پیشگیری از بروز جوش خواهد شد.

•  کلاژن سازی 

شی‌باتر حاوی تری‌ترپن‌ها است. این ترکیبات شیمیایی طبیعی، تخریب رشته‌های کلاژن را غیرفعال می‌کنند. این خاصیت، احتمال به وجود آمدن خطوط ریز و چین و چروک را به حداقل می‌رساند و به جوانسازی پوست  کمک می‌کند.

•  بازسازی سلولی  پوست

خواص مرطوب کنندگی و آنتی‌اکسیدانی فرآورده‌های درخت شی در کنار هم به تولید سلول‌های جدید و سالم کمک می‌کنند. بدن به طور مداوم در حال ساخت سلول‌های پوستی جدید و از دست دادن سلول‌های مرده است.

در واقع، پوست انسان هر روز 30 هزار تا 40 هزار سلول قدیمی و مرده را از دست می‌دهد. سلول‌های مرده در سطح لایه فوقانی پوست هستند، در حالی که سلول‌های پوستی جدید در بخش پایینی لایه فوقانی پوست تشکیل می‌شوند. با متعادل شدن رطوبت در سطح پوست، سلول‌های مرده کمتری مانع بازسازی سلولی در لایه‌ اپیدرم می‌شوند.

•  چین و چروک 

این ماده با تقویت کلاژن سازی  و افزایش تولید سلول‌های جدید باعث کاهش پیری پوست ناشی از نور آفتاب می‌شود. همچنین چین و چروک‌ها و خطوط ریزی که ممکن است در اثر استرس، عوامل محیطی و بالا رفتن سن روی پوست ایجاد شوند را کاهش می‌دهد.

شی‌باتر حاوی اسید اولئیک، لینولئیک و استئاریک است. این اسیدها با استرس اکسیداتیو ناشی از سموم محیطی می‌جنگند و به پوست کمک می‌کنند تا سلول‌های جدید بسازد.

این اسیدها ساختار پوست را نیز حفظ می‌کنند. شی‌باتر به نرم شدن پوست و جلوگیری از پیری آن نیز کمک می‌کند و با بازسازی سلول‌ها موجب کاهش چین و چروک می‌شود.

•  بهبود زخم‌ها 

این ماده علاوه بر کاهش التهابات زمینه‌ای، با فرآیند بازسازی بافت که برای درمان زخم‌ها بسیار مهم است ارتباط دارد. اسیدهای چرب محافظ موجود در شی‌باتر طی فرآیند ترمیم، از زخم‌ها در مقابل محرک‌های محیطی محافظت می‌کنند.

•  تسکین‌دهنده پوست 

خواص مرطوب کنندگی و ضد التهابی شی باتر برای رفع خارش پوست  مفید هستند.باعث رفع خشکی پوست  می‌شود پوست شروع به ریزش کرده یا به اصطلاح پوسته‌پوسته شود.

در پی این اتفاق ممکن است پوست به خارش بیفتد. اسیدهای چرب مرطوب کننده موجود در شی باتر با تأمین چربی‌های مورد نیاز پوست، موجب تسکین آن می‌شوند.

اگر خارش به دلیل یک اختلال پوستی مانند پسوریازیس رخ داده باشد، خاصیت ضد التهابی شی‌باتر برای رفع خارش بسیار خوب عمل می‌کند.

•  شی باتر به تسکین پوست نوزادان 

شی باتر خالص یک مرطوب کننده طبیعی و عالی است که هیچ‌گونه مواد شیمیایی ندارد؛ به همین دلیل برای محافظت از پوست کودکان بسیار ایده‌آل است؛ زیرا علاوه بر داشتن خاصیت نرم‌کنندگی، با پوست نازک و حساس نوزادان سازگاری دارد.

شی‌باتر به بهبود گردش خون و بازسازی سلولی کمک می‌کند و همچنین باعث بهبود تولید کلاژن در پوست می‌شود. هر دوی این موارد، به از بین بردن بثورات پوستی ناشی از پوشک کمک می‌کنند.

به‌جای استفاده از مواد شیمیایی گوناگون برای رفع این مشکل، بهتر است از کره شی استفاده کنید. می‌توان از این کره بعد از استحمام کودک استفاده کرد. این کره همچنین برای درمان اگزمای نوزادان و کودکان نوپا نیز کارآیی دارد.

البته بهتر است هیچ‌گاه، هیچ ماده و محصولی را بدون مشورت با پزشک اطفال، برای کودکان استفاده نکنید.

•  مراقبت عالی از لب

شی‌باتر به‌راحتی جذب می‌شود,به همین دلیل می‌تواند رطوبت و مواد مغذی مورد نیاز لب‌ها را در فصل سرما و شرایط آب و هوایی خشک تأمین کند؛ بنابراین، می‌توان از آن به‌عنوان یک بالم لب عالی استفاده کرد که برای درمان خشکی و ‌ترک لب نیز بسیار مفید است.

زمانی که از این کره روی لب‌ استفاده می‌شود، در واقع لایه‌ای محافظ روی لب به وجود می‌آید که رطوبت پوست را تا حد زیادی حفظ می‌کند.

به دلیل اینکه شی‌باتر از آجیل به دست می‌آید، ممکن است در بعضی افراد باعث ایجاد آلرژی و حساسیت شود. البته تاکنون هیچ مورد مستندی از حساسیت و آلرژی با مصرف موضعی شی باتر ثبت نشده است.

حتی افرادی که به آجیل‌های درختی حساسیت دارند نیز می‌توانند از شی‌باتر روی پوست‌شان استفاده کنند. اگر با شروع استفاده از شی‌باتر دچار حساسیت یا التهاب پوستی شدید، باید استفاده از آن را سریعاً قطع کنید.

در صورت احساس درد شدید، تورم یا دشواری در تنفس به نزدیک‌ترین مرکز مراقبت‌های پزشکی مراجعه کنید.

•  رفع خشکی پوست

به طور معمول، شما می‌توانید کره شی را در لوسیون‌ های مخصوص افراد با تایپ خشک پیدا کنید. شی باتر حاوی اسیدهای چرب است. آنها پوست را روان و سدی ایجاد می کنند که رطوبت را در داخل نگه می دارد. در افرادی که پوست چرب دارند، سبوم (روغن طبیعی پوست) این کار را انجام می دهد. اما برای کسانی که پوست خشک‌تری دارند، نیاز به یک مرطوب‌کننده برای حفظ رطوبت است.

•  از آسیب سلولی جلوگیری می کند

شرکت های لوازم آرایشی اغلب آنتی اکسیدان ها (موادی محافظ سلول ها) را به مراقبت های ضد پیری پوست اضافه می کنند. شی باتر حاوی دو آنتی اکسیدان است:

• ویتامین A

ویتامین A برای سلامت پوست بسیار مهم است. اما اکثر برند های معروف آرایشی از رتینوئیدها (اشکال مصنوعی ویتامین A) برای سفت شدن پوست و کاهش چین و چروک استفاده میکنند. این ویتامین با افزایش سرعت چرخش سلول های پوست، سطح پوست را صاف می کند. همچنین با تحریک تولید کلاژن، پوست را حجیم می کند، چارچوبی که از افتادگی پوست شما جلوگیری می کند.

• ویتامین E

کره شی به طور طبیعی دارای مقدار زیادی ویتامین E است. البته بیشتر آن آلفا توکوفرول (یکی از هشت شکل ویتامین E) است که دارای بالاترین میزان فعالیت آنتی اکسیدانی است. ویتامین E در سبوم ما وجود دارد، بنابراین پوست‌ های چرب‌تر مقدار بیشتری از آن را دارند. اما تولید سبوم با افزایش سن کاهش می یابد. قرار گرفتن در معرض نور خورشید آن را نیز کاهش می دهد. ویتامین E با جلوگیری از آسیب سلولی و افزایش رطوبت به پوست کمک می کند.

• اگزما را بهبود می بخشید

اگزما یک بیماری شایع پوستی است که باعث خارش و بثورات قرمز می شود. همچنین شما را مستعد عفونت های پوستی می کند. هنگامی که اگزما دارید، بخشی از مشکل این است که اسیدهای چرب کافی در پوست خود ندارید. سد پوستی شما در دفع عوامل تحریک کننده و میکروب ها موثر نیست. درمان اگزما شامل استفاده از پمادهای غلیظ یا کرم‌ها برای حفظ رطوبت و محافظت در برابر میکروب‌ هاست. مطالعات نشان داده که کره شی در کاهش علائم اگزما بهتر از سایر محصولاتی است که پزشکان اغلب توصیه می کنند. این ممکن است به این دلیل باشد که کره شی دارای اسید لینولئیک است، اسید چرب موجود در پوست که نقش مهمی در محافظت از پوست دارد و می تواند علائم اگزما را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

برای افراد مبتلا به اگزما ضروری است که پوست خود را مرطوب و محافظت کنند. کره شیا می تواند گزینه خوبی برای بسیاری از افراد باشد.

•  محافظت در برابر آفتاب

کره شیا دارای فاکتور محافظتی در برابر آفتاب (SPF) حدود 3 یا 4 است. آنقدر کوچک است که به خودی خود از آسیب نور خورشید یا آفتاب سوختگی جلوگیری نمیکند. اما سازندگان آن را با سایر مواد ترکیب می کنند تا به سطوح SPF 15 یا بالاتر برسند. بعلاوه، تمام فواید تسکین دهنده، مرطوب کننده و ضد پیری را که نیاز دارید فراهم می کند.

•  واکنش های آلرژیک 

شی باتر برای افرادی که به آجیل آلرژی دارند بی خطر است. آلرژن ها پروتئین هستند. در حالی که کره شی از آجیل به دست می آید، کاملاً از چربی ساخته شده است، بنابراین بدون حساسیت است. علاوه بر این، هیچ کس واکنشی به آن گزارش نکرده است. با این حال، کره شی خام حاوی لاتکس است. بنابراین افراد مبتلا به آلرژی به لاتکس باید از آن اجتناب کنند یا مطمئن شوند که فقط از کره شی تصفیه شده استفاده می کنند.

آزمایش‌های علمی

روی خواص شی‌باتر نشان داده‌اند استرهای گیاهی آن خواص ضد التهابی دارند. وقتی این کره روی پوست قرار می‌گیرد، سبب می‌شود روند تولید سیتوکین‌ها (گروهی از مولکول‌های پروتئینی که از سلول‌های گوناگون ترشح می‌شوند و نقش اصلی را در پاسخ های التهابی دارند) و سایر سلول‌های التهابی، کند شود.

این ویژگی موجب کاهش تحریکات پوستی ناشی از عوامل محیطی مانند خشکی هوا و همچنین بیماری‌های التهابی پوست همچون اگزما می‌شود.

سخن پایانی

در این مقاله با شما از فواید شی باتر صحبت کردیم. اگر دوست دارید که از این روغن طبیعی در محصولات آرایشی و بهداشتی و مراقبتی بهره ببرید، کرم تقویت کننده مو اوفلیا را درقسمت جستجو سرچ کنید.

سوالات متداول 

• چرا امکان داشتن آلرژی به شی باتر بسیارکم است ؟

آجیل های درختی مانند گردو، بادام هندی یا بادام زمینی جزو غذاهای رایجی هستند که معمولا در افراد واکنش آلرژیک ایجاد میکنند.

علائم آلرژیک زمانی رخ می دهد که پروتئین های موجود در آجیل به یک ماده شیمیایی در خون شما به نام آنتی بادی ایمونوگلوبولین E (IgE) متصل می شوند. در برخی افراد، IgE پروتئین آجیل را به عنوان یک تهدید می بیند و به بدن می گوید که پاسخ دهد. مشکل در تنفس و بلع، خارش یا حالت تهوع بخشی از این عکس العمل هاست. از آن جاییکه مقدار کمی پروتئین در شی باتر است، تصور می شود که آلرژی افراد نسبت به این ماده  بسیار نادر باشد یا حتی وجود نداشته باشد، بدون این نوارهای پروتئینی، IgE چیزی برای اتصال ندارد و نمی تواند واکنش آلرژیک ایجاد کند

• یا شی باتر حساسیت ایجاد می‌کند؟

با این که شی باتر از نوعی آجیل استخراج شده است اما به ندرت باعث ایجاد حساسیت می‌شود. شی باتر محص%8